Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia dễ bị tổn thương nhất của biến đổi khí hậu, với các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng như mưa bão bất thường, nhiệt độ tăng cao. Dự báo trong những thập kỷ tới, các rủi ro khí hậu sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến khu vực miền núi. Tại Thái Nguyên, tác động này đã được thể hiện rõ qua các cơn bão Yagi (2024) và Matmo (2025).
Công viên khí hậu tọa lạc tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái NguyênTuy nhiên, cộng đồng địa phương chưa có nhận thức đầy đủ về biến đổi khí hậu, các mối đe dọa dự kiến và các giải pháp kỹ thuật cho những thách thức cụ thể. Trong bối cảnh đó, Dự án "Trung tâm học tập về trung hòa phát thải và bền bỉ với khí hậu ở miền Bắc Việt Nam" với sáng kiến thành lập một trung tâm học tập về khí hậu đã được triển khai tại tỉnh Thái Nguyên. Dự án nhận được sự hỗ trợ từ Chính phủ và Nhân dân Cộng hòa Liên bang Đức thông qua Tổ chức Bánh mỳ cho thế giới. Trong khuôn khổ Dự án, Công viên khí hậu Thái Nguyên đã ra đời tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên. Với sự đầu tư, nghiên cứu xây dựng, Công viên khí hậu có những đặc điểm đại diện cho cảnh quan sinh thái và con người ở miền Bắc Việt Nam.
Đoàn giảng viên và sinh viên đến từ Đại học Kyungbok (Hàn Quốc) trải nghiệm hoạt động làm phân trùn quế tại Công viên khí hậuTại đây, người tham quan có thể tận hưởng không gian rộng rãi với nhiều hoạt động đa dạng, từ trải nghiệm hành trình giác quan, học cách làm phân trùn quế đến đóng vai trò nhà nghiên cứu khi tham quan công viên với các mô hình trình diễn các giải pháp kỹ thuật cho các vấn đề khí hậu quan trọng trong nông nghiệp, lâm nghiệp, quản lý chất thải và năng lượng.
Công viên khí hậu còn tạo ra không gian cho mọi người tìm hiểu kiến thức về biến đổi khí hậu cũng như các giải pháp về thích ứng và giảm nhẹ biến đổi khí hậu; tìm hiểu về cách mà biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến cuộc sống của bản thân mình và cách ứng phó cũng như thay đổi cách suy nghĩ về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên xung quanh.
PGS.TS. Nguyễn Hưng Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên cho biết: Nhận thức được vai trò của Nhà trường trong vấn đề bảo vệ môi trường, để thực hiện Dự án "Trung tâm học tập về trung hòa phát thải và bền bỉ với khí hậu ở miền Bắc Việt Nam" mà trọng tâm là Công viên khí hậu, Nhà trường đã chuẩn bị trên 15 ha trong khuôn viên cùng gần 100 cán bộ, giảng viên, nghiên cứu viên, sinh viên vào cuộc thực hiện trong suốt 3 năm qua. Trong đó, có nhiều chuyên gia, nhà khoa học về biến đổi khí hậu, lâm nghiệp và môi trường, có chuyên môn và kinh nghiệm sâu rộng về nông lâm kết hợp tại các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức quốc tế tham gia.
PGS.TS. Hồ Ngọc Sơn giới thiệu về mô hình con đường giác quan cho bà Helga Barth, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Liên bang Đức tại Việt Nam trong Công viên khí hậuPGS.TS. Hồ Ngọc Sơn, giảng viên cao cấp, chuyên gia biến đổi khí hậu, Viện Lâm nghiệp và Phát triển bền vững (Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên) chia sẻ: Các nhà khoa học đã cùng nghiên cứu, xây dựng 30 mô hình trình diễn về các giải pháp cho các vấn đề liên quan đến khí hậu mà người dân thường gặp phải, tập trung vào 4 lĩnh vực chính liên quan đến đời sống hàng ngày, bao gồm nông nghiệp, lâm nghiệp, rác thải và năng lượng.
Công viên khí hậu không chỉ là một công trình hạ tầng mà còn là một hệ sinh thái mở, một phòng thí nghiệm “sống” để người học có thể trải nghiệm các mô hình nông lâm nghiệp như: Mô hình máy nước nóng năng lượng mặt trời, mô hình thủy điện nhỏ, mô hình canh tác lúa phát thải thấp, cụm mô hình rừng tái sinh và rừng được quản lý bền vững, mô hình trạm khí tượng... Bên cạnh các mô hình, trong thời gian tới, Công viên khí hậu sẽ tiếp tục được phát triển đồng bộ với việc xây dựng tòa nhà trung tâm, phục vụ các hoạt động như triển lãm trong nhà, đào tạo, hội thảo, hội nghị và làm việc. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, học tập tại Công viên sẽ góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng thực hành, trải nghiệm, gắn với nhu cầu thực tiễn của xã hội.
Mô hình trồng canh tác lúa giảm phát thải tại Công viên khí hậuTriển khai từ năm 2024, đến nay, Công viên đã đón tiếp trên 3.000 người với nhiều đối tượng khác nhau như học sinh, sinh viên, nông dân, các nhà nghiên cứu, khoa học, chuyên gia, cán bộ Trung ương và địa phương đến tham quan và trải nghiệm. Ở góc nhìn du lịch, bà Nguyễn Tâm Đức, Học viện Phong thái Á Đông, phường Linh Sơn, tỉnh Thái Nguyên - đơn vị chuyên thiết kế các tour, tuyến du lịch, đánh giá: Đây là mô hình du lịch trải nghiệm thực sự có ý nghĩa cho nhiều đối tượng đến để tìm hiểu, nghiên cứu, khám phá các kiến thức trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp cũng như học hỏi kinh nghiệm, các kiến thức khoa học để áp dụng trong thực tiễn công tác. Trong thời gian tới, Học viện sẽ kết hợp với Nhà trường xây dựng các chương trình du lịch trải nghiệm và quảng bá đến nhiều đối tượng tham quan, học tập tại Công viên khí hậu.
Mô hình phục hồi rừng tại trung du, miền núi, sử dụng tổ hợp tre để tái thiết hệ sinh thái, tăng độ che phủ, giữ đất, bảo tồn đa dạng sinh học và hấp thụ các-bonPGS.TS. Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công đoàn Đại học Thái Nguyên khẳng định, là trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học của khu vực trung du và miền núi phía Bắc, Đại học Thái Nguyên luôn xác định rõ trách nhiệm trong việc đóng góp vào các mục tiêu tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu. Công viên không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo mà còn là cầu nối giữa nhà trường và xã hội, góp phần lan tỏa tri thức khoa học, nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Trong thời gian tới Công viên khí hậu sẽ gắn với hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng; đồng thời mở rộng hợp tác nhằm phát triển và nhân rộng các mô hình giáo dục tiêu biểu, góp phần khẳng định vị thế của Đại học Thái Nguyên trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Lấy cảm hứng từ nguyên tắc 6T (tái tạo, tái sinh, tái chế, tái bản, tái tư duy, tính bền bỉ), Công viên khí hậu được kỳ vọng trở thành không gian kết nối hiệu quả giữa nhà trường - nhà khoa học - doanh nghiệp - cộng đồng, thúc đẩy chuyển giao tri thức, ứng dụng khoa học công nghệ và nhân rộng các mô hình phát triển bền vững trong thời gian tới, mục tiêu lớn lao hơn là góp phần hiện thực hóa cam kết của Chính phủ về phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 tại Hội nghị các bên tham gia lần thứ 26 của Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu.