Xây dựng xã, phường không ma túy không chỉ là đấu tranh, triệt phá các đường dây, xử lý các vụ án, mà còn phải chủ động nhận diện, ngăn ngừa nguy cơ ngay từ khu dân cư; hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống bằng chính sức lao động của mình. Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, các cơ sở cai nghiện trên địa bàn tỉnh giữ vai trò quan trọng trong việc giúp học viên phục hồi sức khỏe, thay đổi nhận thức và chuẩn bị hành trang trở về cộng đồng. Từ giáo dục, tư vấn đến rèn luyện, lao động và dạy nghề, các hoạt động đều hướng tới giúp học viên từ bỏ ma túy, có thêm kỹ năng và niềm tin để làm lại cuộc đời.
Học nghề để ngày trở về có một sinh kế
Trong khu vực học nghề của cơ sở cai nghiện ma túy số 1 tỉnh Thái Nguyên, tiếng máy móc, tiếng dụng cụ lao động tạo nên một nhịp sinh hoạt khác với những hình dung thường thấy về một cơ sở cai nghiện. Ở đây, học viên được học nghề, lao động, rèn luyện sức khỏe và tham gia các hoạt động giáo dục, tuyên truyền nhằm từng bước thay đổi nhận thức, hành vi. Quá trình học nghề cũng giúp học viên hình thành thói quen lao động, tạo ra kỹ năng thực tế và chuẩn bị cho cuộc sống sau khi trở về địa phương.
Học viên Cơ sở cai nghiện ma túy số 1 tỉnh Thái Nguyên học nghề, rèn luyện kỹ năng lao động, chuẩn bị hành trang trở về cộng đồngHọc viên Hoàng Quốc Mão, xã Phượng Tiến, là một trong những người đang trải qua quá trình ấy. Sau những năm tháng lầm lỡ, điều anh mong muốn không chỉ là cai được ma túy mà còn là có thể trở về với gia đình, được người thân đón nhận và có cơ hội làm lại cuộc đời.
Mong muốn ấy tưởng như đơn giản, nhưng với một người từng nghiện ma túy, đó lại là cả một chặng đường. Cai nghiện thành công về thể chất mới chỉ là bước đầu. Để không quay trở lại con đường cũ, người sau cai nghiện ma túy cần một môi trường sống lành mạnh, sự động viên của gia đình, sự đồng hành của cộng đồng và quan trọng không kém là có một công việc phù hợp để tự nuôi sống bản thân.
Đằng sau mong muốn ấy là một thực tế: Một người dù đã cai nghiện thành công nhưng khi trở về cộng đồng không có việc làm, không có thu nhập, thiếu sự quan tâm của gia đình, bị kỳ thị hoặc tiếp tục sống trong môi trường có nhiều nguy cơ thì khả năng tái nghiện vẫn luôn hiện hữu. Bởi vậy, cánh cửa của cơ sở cai nghiện không thể là điểm kết thúc. Đó phải là cánh cửa mở ra một giai đoạn chuyển tiếp, để người từng lầm lỡ có thêm hành trang bước vào cuộc sống mới.
Có nghề, có việc làm là một trong những “điểm tựa” giúp người sau cai tránh xa ma túy, ổn định cuộc sốngTheo Thiếu tá Tống Văn Hiếu, cán bộ Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Thái Nguyên, công tác đấu tranh với ma túy không chỉ dừng lại ở việc phát hiện, bắt giữ, xử lý các đối tượng phạm tội mà còn phải thực hiện tốt công tác phòng ngừa, hỗ trợ người nghiện điều trị, cai nghiện và hạn chế nguy cơ tái nghiện. Bởi một người được giúp đỡ để cai nghiện thành công sẽ giảm đi một nguy cơ đối với cộng đồng. Một người sau cai nghiện có việc làm ổn định sẽ có thêm điều kiện tránh xa môi trường, mối quan hệ và những cám dỗ từng kéo họ vào ma túy. Một gia đình có người nghiện được hỗ trợ để vượt qua mặc cảm cũng sẽ có thêm khả năng đồng hành cùng người thân trong quá trình tái hòa nhập.
Như vậy, hiệu quả của một cơ sở cai nghiện không chỉ được nhìn nhận qua số người hoàn thành thời gian cai nghiện, mà còn phải được nhìn từ khả năng giúp họ thay đổi nhận thức, hình thành kỹ năng sống và có đủ điều kiện để không quay trở lại con đường cũ.
Từ một người thay đổi đến một cộng đồng thay đổi
Trong cuộc chiến với ma túy, lực lượng Công an luôn giữ vai trò nòng cốt. Những vụ án được khám phá, những đường dây, điểm, tụ điểm mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy bị triệt phá góp phần trực tiếp làm trong sạch địa bàn, ngăn chặn ma túy xâm nhập vào cộng đồng. Nhưng để cuộc chiến này đạt hiệu quả bền vững, đấu tranh với tội phạm mới chỉ là một mặt của vấn đề. Phòng ngừa người nghiện tái nghiện, hạn chế phát sinh người nghiện mới và giúp người sau cai tái hòa nhập cộng đồng cũng là nhiệm vụ quan trọng.
Từ thực tế công tác, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy nhận thức rõ rằng phía sau mỗi người nghiện không chỉ là một trường hợp cần được quản lý, mà còn là một gia đình, một hoàn cảnh và một nguy cơ có thể tác động đến an ninh, trật tự tại địa bàn nếu không được hỗ trợ đúng cách.
Thượng tá Triệu Bình Luận, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Thái Nguyên cho biết: Để thực hiện mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy, công tác phòng ngừa phải được triển khai ngay từ cơ sở, với sự tham gia đồng bộ của lực lượng Công an, chính quyền, gia đình và các tổ chức xã hội. Điều đó đặt ra yêu cầu quản lý, hỗ trợ người nghiện và người sau cai phải đi cùng với công tác đấu tranh, triệt phá các đường dây, điểm, tụ điểm mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Thời gian qua, các cơ sở cai nghiện ma túy đã chú trọng đến việc giáo dục, tư vấn, rèn luyện, tổ chức lao động và dạy nghề cho học viên. Đây không chỉ là những hoạt động hỗ trợ trong thời gian cai nghiện mà còn góp phần hình thành lại nếp sinh hoạt, ý thức kỷ luật, kỹ năng lao động và tạo tâm thế cho người sau cai khi trở về cộng đồng.
Từ thay đổi của mỗi người đến xây dựng cộng đồng an toàn, từng bước hướng tới những xã, phường không ma túyMột người sau cai được cộng đồng đón nhận, hỗ trợ thay vì bị kỳ thị, xa lánh sẽ có thêm động lực để bắt đầu lại. Và mỗi trường hợp như vậy sẽ góp phần giảm nguy cơ phát sinh tội phạm và hạn chế ma túy len lỏi trở lại cộng đồng. Bởi vậy, xây dựng xã, phường không ma túy phải bắt đầu từ sự chủ động của mỗi gia đình, mỗi khu dân cư; từ việc quản lý, hỗ trợ người nghiện, người sau cai; từ những cơ sở cai nghiện làm tốt chức năng giáo dục, phục hồi và dạy nghề; từ sự phối hợp của Công an, chính quyền và các tổ chức xã hội. Trao một nghề nghiệp, một cơ hội việc làm để trở về cho người từng lầm lỡ cũng chính là trao thêm một cơ hội để cộng đồng giữ vững “vùng xanh” không ma túy. Đó là một trong những nền tảng để Thái Nguyên tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy vào năm 2030.