Từ những búp chè xanh trên vùng đất trung du, bằng tình yêu, niềm đam mê và tư duy đổi mới, nhiều hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp ở Thái Nguyên đang từng bước đa dạng hóa từ những dòng trà truyền thống đến các sản phẩm chế biến sâu, tiện lợi và phù hợp với đời sống hiện đại. Không chỉ gia tăng giá trị cho cây trồng chủ lực, hướng đi này còn góp phần tạo dựng những thương hiệu chè ngày càng chuyên nghiệp, nâng cao sức cạnh tranh và khẳng định vị thế chè Thái Nguyên trên thị trường.
Chế biến sâu, mở hướng nâng tầm giá trị chè
Không dừng lại ở những sản phẩm trà truyền thống, nhiều HTX trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đang mạnh dạn tìm tòi, đầu tư công nghệ để chế biến sâu, tạo ra những sản phẩm mới phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Từ trà túi lọc, trà viên nén đến trà kết hợp hoa quả, cao trà bột,… mỗi sản phẩm là một cách để người làm chè khai thác tốt hơn giá trị của búp chè, đồng thời đưa trà đến gần hơn với đời sống hiện đại.
Theo ghi nhận, nhiều HTX đã không còn tư duy chỉ bán sản phẩm mình có mà bắt đầu nghiên cứu sản xuất, kinh doanh sản phẩm thị trường cần. Để làm được điều đó, bên cạnh tình yêu và kinh nghiệm với cây chè, các HTX cần mạnh dạn đầu tư máy móc, công nghệ, nâng cao năng lực chế biến; đồng thời chú trọng mẫu mã, bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Khi làm tốt những khâu này, giá trị của một sản phẩm không chỉ nằm ở nguyên liệu mà còn nằm ở công nghệ, chất lượng và câu chuyện phía sau sản phẩm.
HTX Chè Nhật Thức đưa chè vào nhiều dòng chế biến sâu, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của trà Thái NguyênMột trong những đơn vị đang tích cực theo đuổi hướng đi này là HTX Chè Nhật Thức ở xã Phú Lạc. Hiện HTX liên kết với khoảng 80 hộ dân, xây dựng vùng nguyên liệu rộng 32 ha, trong đó có 12 ha sản xuất theo hướng hữu cơ. Đơn vị hiện có 3 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 - 4 sao.Từ vùng nguyên liệu được kiểm soát, HTX tập trung đa dạng hóa sản phẩm theo hướng nâng cao giá trị thay vì chỉ bán trà nguyên liệu. Bên cạnh những dòng trà truyền thống như trà đinh, trà nõn, hồng trà, trà ướp sen, trà ướp hoa nhài, HTX còn phát triển các sản phẩm chế biến sâu như trà túi lọc, trà viên nén, trà mix vị hoa quả, cao trà bột.
Chị Đào Nhật Thức, Giám đốc HTX Chè Nhật Thức chia sẻ: “Chúng tôi luôn mong muốn mỗi sản phẩm làm ra phải phù hợp với cách sử dụng của người tiêu dùng hiện nay. Người bận rộn vẫn muốn uống trà nhưng không phải lúc nào cũng có thời gian chuẩn bị theo cách truyền thống. Vì vậy, chúng tôi nghiên cứu những sản phẩm tiện lợi hơn, có thể pha nhanh, sử dụng ở nhà, tại văn phòng hay khi đi du lịch nhưng vẫn giữ được vị tự nhiên của trà”.
Người làm chè HTX Trà Sơn Dung kỳ công thực hiện từng công đoạn ướp sen, tạo nên sản phẩm mang hương vị đặc trưng của trà senTại HTX Trà Sơn Dung, phường Phan Đình Phùng, tình yêu với cây chè được thể hiện bằng quá trình bền bỉ tìm tòi để tạo ra những sản phẩm mang dấu ấn riêng. HTX hiện có khoảng 30 ha chè nguyên liệu, sản lượng trên 200 tấn/năm; có 4 sản phẩm đạt OCOP 4 sao, trong đó trà ướp sen là một trong những sản phẩm chủ lực tạo nên thương hiệu của HTX. Từ những nguyên liệu chè được tuyển chọn kỹ lưỡng, HTX kết hợp với hoa sen để tạo nên sản phẩm có hương thơm thanh khiết, vị trà đậm đà nhưng vẫn giữ được nét tinh tế đặc trưng.
Bà Nguyễn Thị Như Trang, Giám đốc HTX Trà Sơn Dung, cho biết: “Làm chè trước hết phải có tình yêu và sự kiên trì. Chúng tôi luôn nghĩ rằng, muốn sản phẩm được người tiêu dùng đón nhận thì không chỉ làm ra một loại trà ngon mà phải tạo được dấu ấn riêng. Vì vậy, HTX không ngừng tìm tòi cách chế biến, lựa chọn nguyên liệu và kết hợp với những sản vật khác để tạo ra những sản phẩm mới nhưng vẫn giữ được hồn cốt của chè Thái Nguyên. Trà ướp sen là một trong những sản phẩm chúng tôi dành nhiều tâm huyết. Từ những dòng chè chất lượng như chè đinh, chè tôm nõn, qua quá trình chế biến và ướp hương công phu, sản phẩm có hương vị đặc trưng, vừa giữ được vị trà, vừa có nét thanh tao của sen. Mỗi công đoạn đều được làm tỉ mỉ, bởi chúng tôi hiểu rằng phía sau một sản phẩm là uy tín của cả HTX và niềm tin của người tiêu dùng.”
Sản phầm trà sen của HTX Trà Sơn Dung được đầu tư bao bì hiện đại, góp phần nâng cao giá trị sản phẩmĐa dạng sản phẩm, mở rộng không gian phát triển cho chè Thái Nguyên
Chế biến sâu cũng được kỳ vọng giúp chè Thái Nguyên từng bước thoát khỏi sự phụ thuộc vào thị trường của các dòng trà truyền thống, thay vào đó là một hệ sinh thái sản phẩm phong phú hơn, đáp ứng nhiều nhu cầu sử dụng khác nhau.
Theo bà Vũ Thị Thu Hương, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên, việc phát triển các sản phẩm mới từ chè là hướng đi cần thiết nhằm khai thác tốt hơn giá trị của cây trồng chủ lực. “Thái Nguyên có lợi thế rất lớn về cây chè, từ diện tích, sản lượng đến chất lượng và thương hiệu sản phẩm. Tuy nhiên, để cây chè thực sự phát huy hết giá trị, việc đa dạng hóa sản phẩm là rất quan trọng. Các HTX không nên chỉ dừng lại ở sản xuất trà khô truyền thống mà cần mạnh dạn nghiên cứu, đầu tư công nghệ, phát triển những sản phẩm chế biến sâu, phù hợp với nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng. Liên minh HTX tỉnh sẽ tiếp tục tuyên truyền, khuyến khích, đồng hành cùng các HTX trong đầu tư máy móc, công nghệ, xây dựng sản phẩm, quảng bá thương hiệu và kết nối tiêu thụ. Khi mỗi sản phẩm chè có một câu chuyện, một chất lượng và một dấu ấn riêng, giá trị của cây chè cũng sẽ được nâng lên” - Bà Hương cho biết.
Cũng theo bà Hương, khi sản phẩm được chế biến sâu, đóng gói chuyên nghiệp, có truy xuất nguồn gốc và câu chuyện thương hiệu rõ ràng, chè Thái Nguyên sẽ không chỉ hiện diện dưới dạng những gói trà truyền thống mà có thể bước vào nhiều phân khúc tiêu dùng mới. “Chúng tôi kỳ vọng thời gian tới sẽ có thêm nhiều HTX mạnh dạn bước ra khỏi cách làm truyền thống, đầu tư nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới từ chè. Mỗi sản phẩm mới thành công sẽ góp phần tạo thêm giá trị cho người trồng chè, nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX và quan trọng hơn là làm dày thêm hệ sinh thái sản phẩm chè Thái Nguyên. Đó cũng chính là nền tảng để thương hiệu chè của tỉnh ngày càng được khẳng định và vươn xa hơn”, bà Vũ Thị Thu Hương nhấn mạnh.
Chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm không chỉ mở thêm hướng đi cho cây chè mà còn tạo động lực để người sản xuất chú trọng hơn đến chất lượng vùng nguyên liệu, công nghệ, bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Khi giá trị của búp chè được nâng lên qua từng khâu chế biến, mỗi sản phẩm không chỉ mang theo hương vị đặc trưng của vùng đất trung du mà còn góp phần kể câu chuyện về một ngành chè đang đổi mới, chuyên nghiệp và thích ứng với thị trường. Đây sẽ là nền tảng để chè Thái Nguyên tiếp tục khẳng định thương hiệu, mở rộng không gian phát triển và vươn xa hơn trong thời gian tới.