Bánh Ngải - Món ăn chứa đựng văn hóa, tâm linh sâu sắc của người Tày
Bánh ngải là món bánh truyền thống đã tồn tại từ bao đời nay, gắn liền với đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng được người Tày gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Theo quan niệm dân gian, lá ngải cứu không chỉ là một nguyên liệu thực phẩm, mà còn có tác dụng trừ tà, xua đuổi điều xấu, mang lại sức khỏe và may mắn
Thức quà gói cả hương núi rừng
Theo quan niệm dân gian, lá ngải cứu không chỉ là một nguyên liệu thực phẩm, mà còn có tác dụng trừ tà, xua đuổi điều xấu, mang lại sức khỏe và may mắn cho người ăn.
Chính vì vậy, bánh ngải không chỉ được làm để thưởng thức, mà còn được dâng lên tổ tiên ngày Tết Thanh minh, trong các lễ cúng quan trọng, với mong muốn gia đình ấm no, mùa màng bội thu và cuộc sống bình an.
Nguyên liệu chính để làm bánh ngải, là gạo nếp nương và rau ngải, loại cây được trồng quanh vườn hoặc mọc ven suối. Rau ngải non được rửa sạch, ninh với nước tro khoảng 1 giờ để nhanh nhừ và giữ màu xanh tươi, sau đó vớt ra rửa lại cho sạch rồi giã nhuyễn.
Gạo nếp vo sạch, ngâm nước ấm 4 - 8 giờ, đồ thành xôi rồi cho vào cối giã ngay cùng phần ngải đã giã để bánh đạt độ mềm mịn, dẻo quánh và lên màu xanh sẫm bắt mắt.
Khi bột đã nhuyễn, người ta thoa chút dầu ăn lên tay rồi nặn thành từng chiếc bánh tròn gọn gàng.
Bánh ngải của người Tày có hương vị rất đặc biệt tưởng chừng như khó ăn mà lại rất độc đáo, ngon miệng.B
Bánh ngải được chia làm 2 loại, loại có nhân, thường được làm từ đỗ xanh hay lạc và loại không nhân. Bánh ngải của người Tày có hương vị rất đặc biệt tưởng chừng như khó ăn mà lại rất độc đáo, ngon miệng.
Đó là sự kết hợp giữa thơm dẻo của bột nếp, vị mát, hơi tê tê không hề đắng của ngải cứu, dễ ăn và không ngấy; nhân đường và vừng ngọt đậm đà. Vị hăng hăng, thơm thơm rất lạ của lá ngải dung hòa cái dẻo, ngọt, thơm của nếp đường.
Mang bánh ngải tới khắp mọi miền
| Miếng bánh ngải làm ta liên tưởng đến sự tươi non của đồi nương, sự hoang dã của núi rừng, như gói cả mùa Xuân mát lành. Nếu ai đã từng ăn một lần, sẽ không thể nào quên mùi vị của loại bánh dân dã này. |
Bánh ngải là đặc sản nổi tiếng của đồng bào dân tộc Tày ở tỉnh Thái Nguyên (tỉnh Bắc Kạn cũ), từng lọt Top 100 món ăn đặc sản Việt Nam 2021 - 2022 do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) và Tổ chức Top Việt Nam (VietTop) công bố.
|
Bánh ngải còn gắn liền với những câu chuyện cổ tích, những truyền thuyết của người Tày, Nùng.
Người ta kể rằng, bánh ngải được ra đời từ tình yêu của đôi lứa, từ lòng hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ.
Vì thế, bánh ngải không chỉ mang ý nghĩa về vật chất mà còn chứa đựng những giá trị tinh thần, đạo đức.
Mỗi chiếc bánh ngải như một lời nhắc nhở về lòng biết ơn, về tình yêu thương giữa con người với nhau.
Mỗi chiếc bánh ngải như một lời nhắc nhở về lòng biết ơn, về tình yêu thương giữa con người với nhau.
Trước đây, loại bánh này chỉ được người Tày làm trong những dịp lễ tết quan trọng. Ngày nay, với sự ưa thích của thực khách trong nước, đặc biệt là khách du lịch, món bánh này đã được làm phổ biến, trở thành quà tặng rất có ý nghĩa.
Cùng với sự phát triển của du lịch cộng đồng, nhiều hộ đồng bào địa phương đã làm bánh ngải phục vụ khách tham quan tại các điểm du lịch sinh thái, Homestay, lễ hội văn hóa truyền thống.
Bánh được gói ghém cẩn thận, giới thiệu kèm theo câu chuyện về nguồn gốc, cách làm và ý nghĩa văn hoá, giúp du khách không chỉ thưởng thức mà còn hiểu hơn về đời sống của đồng bào Tày.
Không dừng lại ở đó, người dân đã dần biết cách quảng bá bánh ngải thông qua các nền tảng số như Facebook, Zalo, đưa đặc sản quê hương đến gần hơn với thị trường trong và ngoài tỉnh.
Từ món bánh chỉ làm trong dịp lễ, Tết, bánh ngải hôm nay đang từng bước trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần tạo sinh kế cho người dân và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Tày.