CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ

Đoàn công tác của tỉnh thăm, tặng quà NCC xã Dân Tiến nhân dịp tết Nguyên đán Bính Ngọ

Từ chính sách đến hành động

Chiến tranh đã lùi xa nhưng những mất mát, hy sinh vẫn còn hiện hữu trong cuộc sống của nhiều gia đình. Đó là những vết thương âm ỉ do đạn bom, là di chứng của chất độc da cam trên cơ thể người lính năm xưa, là nỗi đau lặng thầm của những người mẹ, người vợ nơi hậu phương, những người đã tiễn chồng, tiễn con ra trận mà mãi mãi không có ngày trở lại. Tất cả trở thành lời nhắc nhớ sâu sắc về cái giá của hòa bình hôm nay.

Sau các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, cùng những năm tháng làm nhiệm vụ quốc tế và bảo vệ biên cương, hải đảo Tổ quốc, Thái Nguyên đã có những đóng góp to lớn. Toàn tỉnh có gần 13.000 liệt sĩ; hơn 11.300 thương binh, bệnh binh và người hưởng chính sách như thương binh; 689 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng được phong tặng, truy tặng; hơn 15.400 người hoạt động kháng chiến và con đẻ bị nhiễm chất độc hóa học; 9 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; hơn 111.200 người được tặng huân, huy chương kháng chiến đã được hưởng chính sách ưu đãi một lần.

Các cấp, ngành luôn dành sự quan tâm, chăm lo đời sống của Mẹ Việt Nam Anh hùng trên địa bàn tỉnh

Những con số ấy không chỉ minh chứng cho vùng đất Thái Nguyên Anh hùng, đằng sau ấy còn là một câu chuyện, một nỗi đau chưa thể nguôi ngoai. Theo thời gian, nhiều Bà mẹ Việt Nam Anh hùng đã về với đất mẹ. Hiện nay, toàn tỉnh còn 11 Mẹ ở tuổi cao, tất cả đều được các cơ quan, đơn vị nhận chăm sóc, phụng dưỡng đến cuối đời.

Xác định công tác “đền ơn đáp nghĩa” là nhiệm vụ thường xuyên, Đảng bộ, chính quyền các cấp trong tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều chính sách, giải pháp nhằm nâng cao đời sống NCC. Đến nay, hầu hết các xã, phường trong tỉnh được công nhận thực hiện tốt công tác thương binh, liệt sĩ và NCC; 100% hộ gia đình NCC có mức sống bằng hoặc cao hơn mức sống trung bình tại địa phương; 100% NCC và thân nhân được nhận quà của Đảng, Nhà nước vào các dịp lễ, Tết.

Đáng chú ý, trong tổng số gần 21.000 NCC được chi trả trợ cấp ưu đãi hằng tháng, có khoảng 92% người nhận qua tài khoản cá nhân, phù hợp với xu thế chuyển đổi số trong lĩnh vực an sinh xã hội. Đây là bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao tính minh bạch, thuận tiện và hiệu quả trong thực hiện chính sách. Những chủ trương đúng đắn, cách làm bài bản cùng tấm lòng tri ân sâu sắc đã giúp đời sống vật chất, tinh thần của NCC và gia đình từng bước được cải thiện, nâng cao.

Nối lại những mảnh ký ức

Bên cạnh việc chăm lo đời sống NCC, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được tỉnh Thái Nguyên đẩy mạnh, đặc biệt trong nhịp lan tỏa của “Chiến dịch 500 ngày đêm”. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là hành trình nhân văn, góp phần hàn gắn những vết thương chiến tranh còn dang dở.

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh khảo sát thực trạng mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ lấy mẫu giám định ADN tại Nghĩa trang liệt sĩ Vô Tranh

Gia đình Liệt sĩ Lại Thế Độ, ở xóm Tân Long, xã Vô Tranh là một trong những trường hợp như vậy. Dù đã đưa được hài cốt về từ những năm 1980, nhưng đến nay, gia đình vẫn chưa thể xác định chắc chắn đó có phải là người thân của mình hay không. Bà Đặng Thị Lan, mẹ Liệt sĩ Lại Thế Độ, mỗi lần nhắc đến con lại không giấu được nước mắt. Tuổi đã cao, mắt đã mờ, nhưng nỗi khắc khoải vẫn còn nguyên vẹn, bà chỉ mong trước khi nhắm mắt biết chắc chắc con mình đang nằm ở đâu.

Ông Lại Thế Hùng, em trai Liệt sĩ Lại Thế Độ chia sẻ: “Anh tôi hy sinh năm 1979 tại Trà Lĩnh (Cao Bằng). Khi đó chiến sự còn phức tạp, việc đưa mộ về không thể xác thực đầy đủ. Gia đình chỉ mong được xét nghiệm mẫu ADN để biết chắc đó có phải là anh mình hay không, để không còn day dứt”.

Thực tế tại xã Vô Tranh, công tác xác định danh tính liệt sĩ còn nhiều khó khăn. Toàn xã hiện có 4 nghĩa trang, với hàng trăm phần mộ nhưng phần lớn chưa xác định được đầy đủ thông tin. Nghĩa trang Cổ Lũng có 82 mộ thì chỉ 13 mộ có thông tin đầy đủ; Nghĩa trang Vô Tranh có 201 mộ nhưng chỉ 14 mộ có danh tính rõ ràng. Các nghĩa trang khác cũng trong tình trạng tương tự.

Theo ông Bùi Phương Thảo, Phó Chủ tịch UBND xã Vô Tranh, địa phương đang tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát hồ sơ, thu thập thông tin, vận động người dân cung cấp dữ liệu và phối hợp lấy mẫu ADN, với mục tiêu từng bước làm sáng tỏ thông tin các liệt sĩ.

Thân nhân các liệt sĩ được thu nhận mẫu ADN tại điểm xã Thanh Mai

Trên phạm vi toàn tỉnh, hiện vẫn còn hàng nghìn gia đình chưa tìm được hài cốt hoặc chưa xác định được danh tính liệt sĩ. Toàn tỉnh có 83 nghĩa trang với hơn 4.300 mộ liệt sĩ, qua khảo sát, có gần 1.000 mộ cần lấy mẫu ADN để xác định danh tính. Tuy nhiên, quá trình thực hiện gặp không ít khó khăn do địa bàn rộng, hồ sơ lưu trữ chưa đồng bộ, nhân chứng lịch sử ngày càng ít.

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là giám định ADN đang mở ra hướng đi hiệu quả. Kế hoạch thu nhận khoảng 2.000 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ trong năm 2026 đang được triển khai, với sự tham gia của nhiều ngành, trong đó lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng, tích hợp cơ sở dữ liệu. Những mẫu ADN tuy nhỏ bé nhưng mang theo hy vọng lớn lao. Đó chính là “chìa khóa” để mở cánh cửa ký ức đã khép lại suốt hàng chục năm, giúp các gia đình tìm lại người thân, để sự hy sinh không còn vô danh.

Đại tá Phan Quyết Thắng, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên cho biết: "Hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ là một cuộc chạy đua với thời gian và chúng tôi đang tranh thủ từng giờ, từng ngày để sớm đưa các anh trở về với gia đình, người thân".

Trong nhịp sống hôm nay, hành trình tri ân vẫn đang tiếp diễn, không chỉ bằng chính sách mà bằng cả trách nhiệm, nghĩa tình và sự chung tay của toàn xã hội. Bởi hơn hết, đó không chỉ là việc làm của hiện tại mà còn là cách để gìn giữ, tiếp nối những giá trị thiêng liêng của dân tộc cho mai sau.