Ẩn dưới tán rừng Việt Bắc, Di tích lịch sử quốc gia Nà Pậu là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc trong những tháng đầu năm 1951, trực tiếp lãnh đạo nhiều công việc hệ trọng của cách mạng. Những mái lán đơn sơ, hầm trú ẩn và các dấu tích còn được gìn giữ hôm nay nhắc nhớ về một thời kháng chiến gian khổ, đồng thời bồi đắp niềm tự hào, trách nhiệm gìn giữ lịch sử cho các thế hệ.
Các đồng chí lãnh đạo tỉnh dâng hương tại Khu di tích lịch sử quốc gia Nà PậuNà Pậu nằm trên địa bàn xã Nghĩa Tá, tỉnh Thái Nguyên, thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt ATK Chợ Đồn. Nơi đây từng là chỗ ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ cuối năm 1950 đến đầu năm 1951 - thời điểm cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, đòi hỏi những quyết sách chiến lược để đưa cách mạng tiến lên.
Giữa núi rừng ATK Chợ Đồn, Bác Hồ sống và làm việc trong điều kiện hết sức giản dị. Khu 1A của di tích là lán ở của Bác và lán cảnh vệ. Lán Bác Hồ được dựng bằng vật liệu tự nhiên tại chỗ, với cột gỗ chôn đất, vách bưng liếp nứa, mái lợp lá cọ. Căn lán nhỏ gồm hai gian nửa sàn, nửa đất; phía ngoài cao khoảng 80 cm, có cầu thang tre đơn sơ buộc bằng lạt. Từng chi tiết mộc mạc ấy gợi lại rõ nét cuộc sống thanh bạch của Người giữa những năm tháng chiến khu gian khổ.
Cách lán của Bác khoảng 10 m là lán của đội cảnh vệ và anh em phục vụ. Không xa khu lán là hầm trú ẩn thuộc khu 1B, được đào theo kiểu “hầm ếch”, sâu khoảng 5 m, bên trong có hai ngách nhỏ để bảo đảm an toàn khi máy bay địch oanh tạc. Những công trình đơn sơ nhưng kín đáo, chắc chắn ấy đã góp phần bảo vệ an toàn cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và cơ quan đầu não kháng chiến.
Căn lán nhỏ giản dị là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc từ cuối năm 1950 đến đầu năm 1951 - giai đoạn cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào thời kỳ quyết liệt, đòi hỏi những quyết sách chiến lược quan trọng để đưa cách mạng tiến lênGiá trị đặc biệt của Nà Pậu không chỉ nằm ở những dấu tích vật chất còn được lưu giữ, mà còn ở những sự kiện lịch sử từng diễn ra tại đây. Trong thời gian ở và làm việc tại Nà Pậu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết, ký nhiều văn kiện quan trọng. Tại đây, Bác viết Thư chúc Tết gửi đồng bào và chiến sĩ cả nước đầu năm 1951, thể hiện niềm tin và quyết tâm chuẩn bị tổng phản công. Từ Nà Pậu, Bác gửi thư tới Đại hội trù bị Đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng; ký quyết định khen thưởng các đơn vị lập chiến công trong các chiến dịch Trung du và Đông Bắc; gửi thư cho Nha Bình dân học vụ với mong muốn: “Tất cả đồng bào Việt Nam từ 8 tuổi trở lên đều biết đọc, biết viết”.
Những văn kiện, chỉ đạo ấy cho thấy tầm nhìn toàn diện của Người: vừa chăm lo nhiệm vụ kháng chiến trước mắt, vừa đặc biệt quan tâm đến giáo dục, dân trí và sức mạnh lâu dài của quốc gia. Ngày 7/2/1951, từ Nà Pậu, Bác lên đường tới Chiêm Hóa, Tuyên Quang dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng - sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng của cách mạng Việt Nam. Dù thời gian Người ở Nà Pậu không dài, địa danh này đã trở thành một dấu mốc thiêng liêng trong hành trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trải qua thời gian, Di tích lịch sử quốc gia Nà Pậu được quan tâm tu bổ, tôn tạo. Lán của Bác, lán cảnh vệ, hầm trú ẩn được phục hồi theo nguyên mẫu; tuyến đường bê tông từ tỉnh lộ 254 dẫn vào di tích được đầu tư xây dựng; các bia chỉ dẫn, bia ghi dấu sự kiện được lắp đặt, tạo thuận lợi cho du khách tham quan, tìm hiểu lịch sử.
Bà Hoàng Thị Hải, người dân xã Nghĩa Tá đã dành hơn 20 năm để chăm sóc, bảo tồn di tích lịch sử quốc gia Nà PậuGắn bó với việc trông coi di tích hơn 20 năm, bà Hoàng Thị Hải, thôn Nà Tẳng, xã Nghĩa Tá, coi công việc hằng ngày không chỉ là nhiệm vụ mà còn là niềm tự hào. Với bà, mỗi lần quét dọn lán Bác, chăm sóc khuôn viên di tích là thêm một lần góp phần gìn giữ ký ức lịch sử cho thế hệ sau. Bà Hải chia sẻ, nhiều đoàn khách, nhất là học sinh, khi đến Nà Pậu đều xúc động trước không gian giản dị nơi Bác từng sống và làm việc. “Ai đến đây cũng bất ngờ khi thấy nơi ở của Bác rất nhỏ, đơn sơ giữa rừng. Càng hiểu lại càng thêm kính phục cuộc đời thanh bạch và sự hy sinh lớn lao của Người dành cho dân tộc”, bà Hải nói.
Ngày nay, ATK Chợ Đồn nói chung và Nà Pậu nói riêng đã trở thành điểm đến quan trọng trong các hành trình về nguồn. Nhiều đoàn cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang, học sinh, sinh viên đã tới đây dâng hương, tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và tìm hiểu truyền thống cách mạng. Trong không khí trang nghiêm tại di tích, mỗi người thêm thấu hiểu giá trị của độc lập, tự do và sự hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước.
Giữa đại ngàn Việt Bắc, Nà Pậu hôm nay vẫn giữ được vẻ bình yên, mộc mạc. Những mái lán đơn sơ, con đường nhỏ dưới tán rừng, hầm trú ẩn và hòn đá bên gốc đa lặng lẽ kể câu chuyện về một thời kháng chiến gian lao mà oanh liệt. Gìn giữ và phát huy giá trị di tích Nà Pậu chính là cách để ký ức lịch sử tiếp tục được trao truyền, trở thành nguồn sức mạnh tinh thần cho các thế hệ hôm nay và mai sau.