Nghệ sĩ nhiếp ảnh Vương Minh Lập: Nửa thế kỷ lặng lẽ ghi lại vẻ đẹp cuộc sống
Ở tuổi 76, khi nhiều người đã chọn cho mình nhịp sống an nhàn, nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Vương Minh Lập vẫn miệt mài với những chuyến đi, những khuôn hình và những câu chuyện còn lặng sâu trong ký ức. Từng là người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn khốc liệt, đi qua chiến tranh bằng sự gan góc và bền bỉ, hôm nay ông lại tiếp tục một hành trình khác: lưu giữ ký ức bằng ống kính. Từ vô lăng đến máy ảnh, từ những cung đường bom đạn đến bản làng yên bình, cuộc đời ông là hành trình không ngừng đi, không ngừng quan sát và ghi lại những lát cắt của thời gian, con người, cuộc sống.
NSNA Vương Minh Lập xúc động phát biểu tại triển lãm ảnh cá nhân “Theo bước chân thời gian” vừa diễn ra tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam
Hành trình lặng lẽ gìn giữ những ký ức
NSNA Vương Minh Lập đã tham gia nhiều cuộc thi, đạt nhiều giải thưởng trong lĩnh vực nhiếp ảnh; nhiều tác phẩm của ông được trưng bày tại các liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực miền núi phía Bắc. Nhưng ít ai nghĩ rằng người nghệ sĩ với những bức ảnh giàu chiều sâu ấy lại bắt đầu hành trình sáng tạo từ vô lăng của một chiếc xe quân sự trên tuyến đường Trường Sơn.
Năm 1970, ông nhập ngũ, trở thành lái xe thuộc Đoàn 559, đảm nhận nhiệm vụ vận chuyển vũ khí, lương thực, quân trang từ hậu phương vào chiến trường. Những cung đường gập ghềnh, mùa mưa lũ, những lần đối mặt với bom đạn đã rèn giũa nên một con người kiên cường, lặng lẽ nhưng đầy nội lực. Trong những năm tháng ấy, ông Lập chưa từng nghĩ mình sẽ trở thành nghệ sĩ nhiếp ảnh. Máy ảnh, với ông khi đó, là một điều xa xỉ. Nhưng chính những trải nghiệm nơi chiến trường, những con người ông gặp, những cảnh đời ông chứng kiến đã âm thầm tích tụ thành một “kho tư liệu sống” quý giá trong tâm trí.
Tác phẩm Phút giải lao của NSNA Vương Minh Lập
Ông Lập chia sẻ: “Sau khi rời quân ngũ, tôi tiếp tục công việc lái xe tại Nhà hát Ca - Múa - Nhạc dân gian Việt Bắc. Những chuyến công tác, những buổi biểu diễn, những sinh hoạt đời thường trở thành chất liệu đầu tiên cho những bức ảnh của tôi. Nhưng phải đến giai đoạn sang Đức lao động (1988 - 1990), tôi mới có điều kiện tiếp cận sâu hơn với nhiếp ảnh”.
Không qua trường lớp chính quy, ông học chụp ảnh từ thực tế: từ những chuyến đi, ánh sáng của núi rừng, gương mặt người dân và từ chính trải nghiệm sống của mình. Ông từng khiêm tốn nói rằng mình chỉ “cố gắng ghi lại cuộc sống”. Nhưng chính sự khiêm nhường ấy lại làm nên phong cách riêng: chân thực, mộc mạc và giàu cảm xúc. Ảnh của ông không thiên về sự cầu kỳ, mà có sức lay động bởi được chắt lọc từ ký ức, sự từng trải và tình yêu lặng lẽ với con người, vùng đất.
Khi ký ức trở thành nghệ thuật
Triển lãm ảnh cá nhân “Theo bước chân thời gian”, diễn ra từ ngày 29/4 đến 10/5/2026 tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, là triển lãm lần thứ hai trong gần nửa thế kỷ cầm máy của NSNA Vương Minh Lập. 50 tác phẩm được trưng bày là 50 lát cắt về thiên nhiên, con người và đời sống, trải dài từ các tỉnh miền núi phía Bắc, Đông Bắc, Tây Bắc đến Thái Nguyên và Hà Nội.
Mỗi bức ảnh là một câu chuyện. Có khoảnh khắc bình dị của người dân vùng cao, có cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, có ánh mắt, nụ cười mang theo chiều sâu văn hóa. Tất cả được ghi lại không phải bằng sự vội vàng, mà bằng sự quan sát tinh tế, kiên nhẫn và tình cảm chân thành của người cầm máy.
Ông Lập cho biết: “Gần nửa thế kỷ cầm máy, từ những năm chiến đấu đến khi về hưu, niềm đam mê nhiếp ảnh vẫn luôn thôi thúc tôi. Mỗi khi có điều kiện, tôi lại đi, lại tìm hiểu, ghi lại những gì mình yêu quý. Triển lãm lần này là hành trình tôi gom lại những khoảnh khắc ấy”.
Không chỉ có giá trị nghệ thuật, những bức ảnh của ông còn mang giá trị tư liệu. Chúng ghi lại sự thay đổi của thời gian, sự chuyển mình của các vùng đất, và cả những nét văn hóa cần được gìn giữ, trân trọng trong đời sống hôm nay.
Tác phẩm Thung lũng vàng Bắc Sơn của NSNA Vương Minh Lập Đánh giá về đóng góp của NSNA Vương Minh Lập, bà Nguyễn Thúy Quỳnh, Chủ tịch Liên hiệp Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên, nhận định: “Những bức ảnh tại các triển lãm của NSNA Vương Minh Lập có đóng góp ý nghĩa về mặt tư liệu và giá trị văn hóa trong công tác quảng bá du lịch, giới thiệu bản sắc văn hóa, cũng như phục vụ cho định hướng phát triển văn học nghệ thuật vùng đồng bào dân tộc thiểu số”. Nhận xét ấy không chỉ ghi nhận giá trị nghệ thuật, mà còn khẳng định vai trò của nhiếp ảnh trong bảo tồn, lan tỏa văn hóa.
Đông đảo văn nghệ sĩ, công chúng và người yêu nhiếp ảnh tham quan Triển lãm “Theo bước chân thời gian” của NSNA Vương Minh Lập tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt NamNhững tác phẩm của NSNA Vương Minh Lập không chỉ để xem, mà còn để hiểu và trân trọng. Đặc biệt, đây là triển lãm cá nhân lần thứ hai của ông - một cột mốc đáng nhớ với người nghệ sĩ đến với nhiếp ảnh nghệ thuật khá muộn. Năm 2010, ông mới chính thức trở thành hội viên Chi hội Nhiếp ảnh thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh. Nhưng chỉ trong hơn một thập kỷ, bằng sự bền bỉ, nghiêm túc và tình yêu nghề, ông đã tạo được dấu ấn riêng trong đời sống nhiếp ảnh Thái Nguyên.
Có thể nói, hành trình của ông là minh chứng cho một điều giản dị: nghệ thuật không có tuổi. Chỉ cần có đam mê, sự kiên trì và một trái tim biết rung động trước cuộc sống, mỗi người đều có thể tìm thấy con đường sáng tạo của riêng mình.
Ở Vương Minh Lập, người ta thấy một “ống kính không tuổi” luôn hướng về cuộc sống, về con người và những giá trị bền vững. Ông không chạy theo xu hướng, không tìm kiếm sự hào nhoáng, mà lặng lẽ đi trên con đường của mình, ghi lại từng khoảnh khắc như một cách gìn giữ ký ức. Như ông từng tâm sự: “Không phải lúc nào cũng giữ được tất cả, nhưng mỗi bức ảnh còn lại đều là một phần ký ức”.
Và chính những phần ký ức ấy đã làm nên một hành trình nghệ thuật đầy nhân văn - nơi người lính năm xưa tiếp tục cống hiến, không còn bằng tay lái trên những cung đường Trường Sơn, mà bằng ống kính lặng lẽ ghi lại vẻ đẹp của cuộc đời.